ה"תקאדום הסביבתי" בהיקף של 550 מיליון שקל עובר לשלב היישום: היעד שהציב המשרד להגנת הסביבה – בתוך 5 שנים 100% מהפסולת ביישובים הערבים תועבר לטיפול מוסדר, והיקפי המיחזור יהיו דומים לאוכלוסייה הכללית; עד 2026 ל-80% מהרשויות ערביות תהיה תוכנית היערכות למשבר האקלים
בסיום הליך משתף עם הציבור ומובילי החברה הערבית, המשרד מציג תוכנית חדשה הכוללת השקעת ענק של הממשלה בחברה הערבית: תמיכה במימון עלויות הפינוי של פסולת גושית ופסולת גזם; תמיכה בפרויקטים להיערכות לשינוי אקלים ברשויות המקומיות; ליווי ותמיכה למובילי הסביבה שימנו הרשויות המקומיות; שיקום נחלים בסביבת יישובים ערביים ועוד
פרסום
למסמך המדיניות בעברית ובערבית, לתמונות ולסרטון:
השרה להגנת הסביבה, תמר זנדברג: "עם כניסתי לתפקיד השרה להגנת הסביבה, התחלתי בסדרת פגישות עם נציגי ציבור, אזרחים וארגונים, מרחבי החברה הישראלית. בכל השיחות והפגישות הרבות עם נציגי הציבור והתושבים, עלה שהבעיה השנייה בגודלה ובדחיפותה בחברה הערבית, מיד אחרי הפשיעה והאלימות – היא בעיית הפסולת וניקיון המרחב הציבורי. אנו מעוניינים בהשקעה שטומנת זרעים של שינוי אמיתי, ולכן הובלנו את המהלך יחד עם החברה הערבית, ולא רק עבורה. אחרי שנים ארוכות שבהן הפערים בין החברה הערבית ליהודית רק הלכו וגדלו, התוכנית שאנחנו מפרסמים היום היא צעד ראשון והכרחי לשיפור איכות לקידום שוויון, גם בסביבה. יש לנו אחריות כבדה – לשפר דרמטית את מצב הסביבה בחברה הערבית בתוך חמש שנים ולשם כך עלינו להבטיח שכל שקל שאנו משקיעים כיום, יביא תוצאות ממשיות – ולאורך זמן"
עיסאווי פריג', השר לשיתוף פעולה אזורי: "השינוי לא פוסח על הסביבה. המשרד להגנת הסביבה מביא היום בשורה, שהיא שינוי מגמה אחרי שנים של הזנחה – לשנים של אויר נקי וסביבה נקייה. כל המהפכה הסביבתית שאנחנו מציגים היום, ותיושם בתקופה הקרובה, היא חלק חשוב מהשינוי החיובי שאנחנו רואים ומרגישים, שמביאה איתה הממשלה הנוכחית"
מנסור עבאס, יו"ר מפלגת רע"מ: "אני מברך על בשורה חשובה נוספת לאיכות החיים והבריאות של החברה הערבית בישראל: תכנית החברה הערבית של המשרד להגנת הסביבה, תביא לכך שתוך חמש שנים, מצב הסביבה, פינוי הפסולת, הניקיון ואיכות האוויר ביישובים הערבים יהיה זהה למצב היישובים היהודים, וזאת, בהשקעה של מאות מיליוני שקלים. השותפות שלנו בקואלציה והממשלה משפרת את חיי האזרחים הערבים ורווחתם בתחומים שכואבים להם, ביום יום"
גלית כהן, מנכ"לית המשרד להגנת הסביבה: "התוכנית לשיפור מצב הסביבה בחברה הערבית היא אבן דרך חשובה בשינוי איכות החיים הסביבתית שאנו מעניקים לכ-2 מיליון אזרחים בישראל. איכות החיים שלנו ותחושת הערך העצמי, החברתי והלאומי שלנו מתחילה בניקיון הרחוב שבו אנו עוברים מדי יום. עלינו להודות באומץ שאופן הטיפול בפסולת ומידת המוכנות למשבר האקלים ביישובים הערבים מחייבים תיקון עמוק. יש לנו מחויבות להצלחת המהלך הזה, גם אם מטבע הדברים הוא אינו מושלם וצפויים בו עוד אתגרים רבים בדרך. אני מאחלת לנו שנצליח כולנו לנהל יחד מאבק אפקטיבי שישמור על האדמה, על האוויר ועל המים. למעננו, ולמען הדורות הבאים"
עומר ואכד, ראש עיריית עראבה: "אחריות קולקטיבית לשמור על הסביבה. זו לא פריבילגיה או המלצה, זו חובה!"
===
השרה להגנת הסביבה, תמר זנדברג, הציגה היום (ב') בנצרת את התוכנית הכוללת של המשרד להגנת הסביבה לשיפור מצב הסביבה בחברה הערבית, בהיקף של יותר מ-550 מיליון שקל.
התוכנית כולה כוללת עשרה צעדי מדיניות מרכזיים, שנועדו להשיג תוצאות בארבעה תחומים: טיפול בפסולת; היערכות למשבר האקלים; אכיפה אפקטיבית; ובניית יכולות ברשויות המקומיות. היעד שהציבו במשרד להגנת הסביבה הוא להגיע בתוך 5 שנים למצב ש-100% מהפסולת ביישובים הערבים מועברת לטיפול מוסדר, ושהיקפי המיחזור של הפסולת יהיו דומים לאלו של האוכלוסייה הכללית.
בהמשך להחלטת הממשלה מס' 550 שמוביל המשרד לשוויון חברתי, יצא המשרד להגנת הסביבה במהלך נרחב לגיבוש תוכנית סביבתית חדשה לחברה הערבית. התוכנית לשיפור מצב הסביבה בחברה הערבית גובשה בהליך משתף רחב, בו לקחו חלק מאות אנשי ציבור, מומחים, עובדי רשויות מקומיות, פעילי ארגונים סביבתיים וחברתיים ואזרחים. במסגרת התהליך, נערך יום דיונים מרכזי בנצרת, בהשתתפות כ-200 ראשי ערים וגורמים מובילים בשלטון המקומי, בחברה האזרחית ובממשלה. בנוסף, נוהלו תהליכי התייעצות דיגיטליים באתר המשרד, בעברית ובערבית.
עיקרי התוכנית:
- בתחום הפסולת, המדינה תתמוך באיסוף, מחזור וטיפול בזרמי פסולת מוגדרים, באופן שיצמצם את הפערים בין החברה הערבית לחברה הכללית בישראל, בהתאם לאסטרטגיית הפסולת של המשרד. בנוסף, יתמוך המשרד בשיקום מפגעי פסולת בתוך היישובים לצורך פיתוח שטחים אלו לטובת הציבור וכן יתמוך ביוזמות מקומיות וכן ביוזמות חדשניות להפחתת פסולת, לשיפור הפרדה במקור ולטיפול מקומי בפסולת.
- בתחום האקלים, יתמוך המשרד במהלכי היערכות והפחתת פליטות. בשלב הראשון יסייע המשרד לרשויות לגבש תוכנית היערכות לשינוי האקלים על מנת להבטיח שהמשאבים הקיימים והחדשים שיוקצו, יושקעו במקומות שבהם הרשות נדרשת להם. בהמשך, יתמוך המשרד ביישום התוכניות ופרויקטים להיערכות לשינוי אקלים. המשרד להגנת הסביבה מעוניין לגבש תוכניות ל-4 מכל 5 רשויות עד 2025, ולממש את מרבית הצעדים שהומלצו בתוכנית במחצית מהרשויות עד 2030.
- בתחום האכיפה, יתמוך המשרד בהקמת יחידות אכיפה ברמה האזורית, תוך חלוקת אחריות ובניית תיאום בין כל כוחות האכיפה הנמצאים בשטח. אכיפה אזורית תבוצע על ידי איגודי ערים לאיכות סביבה או אשכולות רשויות, כאשר רשויות שאינן משתייכות למערך אזורי יוכלו להקים מערך עצמאי הכולל שיטור עירוני ופיקוח של הרשות. לצורך שיפור התיאום בין כל גורמי האכיפה בשטח, יוקמו "שולחנות עגולים" אזוריים.
- בתחום בניית היכולות, יפעל המשרד לחיזוק הרשויות המקומיות, דרך מנגנוני הכשרה והעצמה של מובילי סביבה. המשרד יפתח מעגלי תמיכה בעבודתם של מובילי הסביבה, ובכלל זה חניכה ויועצים. כמו-כן, יתמוך המשרד בהכשרת בעלי תפקידים ברשות וקידום מנהיגות סביבתית בקהילה.
השרה להגנת הסביבה, תמר זנדברג, הוסיפה: "משבר האקלים שאיתו מתמודדים בכל העולם וגם בישראל, ישפיע יותר על אוכלוסיות מוחלשות – ומכאן החובה לעשות תיקון שיבטיח שאנחנו לא משאירים אף אחת ואף אחד מאחור. אני רוצה להודות למאות האנשים אשר לקחו חלק בתהליך העבודה: לראשי הרשויות, למנהלים הבכירים, לאשכולות, לארגוני החברה האזרחית, לעובדי המשרד במטה ובמחוזות, לאנשי היחידות הסביבתיות ולאזרחים הרבים שהסכימו לסייע לנו בחשיבה. אני מלאת אופטימיות שיחד נוכל לכל האתגרים, והתכנית הנוכחית היא נקודת פתיחה לשינוי משמעותי עבור כולנו".
مكتب الناطقة بلسان الوزارة لحماية البيئة:
تنتقل خطة "تقدم بيئي"، بميزانية قدرها 550 مليون شاقل، الى مرحلة التنفيذ: الهدف الذي وضعته الوزارة لحماية البيئة للخمس سنوات المقبلة – معالجة 100% من النفايات في البلدات العربية بشكل منظم; سيكون حجم اعادة تدوير النفايات مشابها لما هو عليه في المجتمع العام; بحلول عام 2026، ستكون في 80% من السلطات المحلية العربية خطة عمل لمواجهة تحديات تغير المناخ.
في أعقاب عملية مشاركة مجتمعية مع الجمهور وقيادي المجتمع العربي، تقدم الوزارة خطة جديدة تشمل ميزانيات حكومية ضخمة لصالح المجتمع العربي، دعم وتمويل تكاليف إخلاء الخردوات والقلامة، دعم مشاريع وبرامج للتأهب لتغير المناخ في السلطات المحلية، تعيين وتأهيل قياديين بيئيين داخل السلطة، تأهيل جداول المياة في محيط القرى والبلدات العربية وغيرها.
الوزيرة لحماية البيئة، تمار زاندبرغ: "عند تقلدي منصب الوزيرة لحماية البيئة، قبل سنة تقريبًا، بدأت سلسلة لقاءات مع ممثلي جمهور، مواطنين ومنظمات من شتى مركبات المجتمع الاسرائيلي. وكان من الملفت في جميع هذه اللقاءات الإشارة إلى مشكلة النفايات ونظافة الحيز العام كالمشكلة الأكبر حجما وأكثرها الحاحًا، عقب آفة العنف والجريمة. نسعى لاستثمار يكمن في داخله بذور التغيير الحقيقي ولذلك قمنا بادارة عملية التخطيط مع الجمهور العربي وليس فقط من أجله. بعد سنوات طويلة جدًا تفاقمت فيها الفجوات بين المجتمعين العربي واليهودي، تشكل الخطة المطروحة اليوم خطوة أولى وضرورية لتحسين جودة الحياة، تقليص الفجوات وتعزيز المساواة، في مجال البيئة ايضًا. تقع علينا مسؤولية كبيرة – تحسين الوضع البيئي القائم في المجتمع العربي بشكل دراماتيكي خلال خمس سنوات. لهذا علينا ضمان أن استثمار كل شاقل اليوم، يعود إلينا بنتائج فعليّة وطويلة الأمد".
عيساوي فريج، وزير التعاون الإقليمي: "تأتي الوزارة لحماية البيئة اليوم ببشارة، ألا وهي تغيير في التوجه – من سنوات من الإهمال الى سنوات من الهواء النقي وبيئة نظيفة. كل هذه الثورة البيئية التي ترونها اليوم، والتي سيتم تنفيذها في الفترة المقبلة، هي جزءُ من التغير الإيجابي الذي نراه ونشعر به، والذي تأتي به الحكومة الحالية. هذا التغيير لم يفوت البيئة ايضًا".
رئيس القائمة العربية الموحدة، عضو الكنيست منصور عباس: "أرحب بهذه البشارة المهمة لتعزيز جودة حياة وصحة المجتمع العربي في إسرائيل: سوف تؤدي الخطة البيئية الجديدة للوزارة لحماية البيئة الى وضع بيئي وخدمات بيئية كمعالجة النفايات، نظافة الحيز العام وجودة الجو في البلدات العربية مشابه لما هو عليه في البلدات اليهودية. وذلك من خلال استثمار مئات ملايين الشواقل. شراكتنا في الائتلاف والحكومة تعمل على تحسين حياة المواطنين العرب ورفاهيتهم في مجالات عديدة".
جاليت كوهين، مديرة عام الوزارة لحماية البيئة: "الخطة المطروحة امامكم هي معلم مهم في الطريق لتغيير جودة الحياة والبيئة لنحو مليوني مواطن في إسرائيل. جودة حياتنا و تقييمنا الذاتي، الاجتماعي والوطني تكمن في نظافة الشوارع التي نمشيها يوميًا. علينا الاعتراف بجرأة أن كيفية معالجة النفايات و مستوى الاستعدادات لتحديات تغير المناخ في البلدات العربية تحتاج إلى تعديل عميق. نلتزم بانجاح هذه الخطة حتى وان لم تكن كاملةً وبالرغم من التحديات المتوقعة التي قد تواجهها. أتمنى لنا النجاح وأن نتمكن سويةً من قيادة نضالًا فعالًا في سبيل المحافظة على الأرض، الجو والماء. من اجلنا ومن اجل الاجيال القادمة.
عمر واكد نصار، رئيس بلدية عرابة: مسؤولية جماعية في الحفاظ على البيئة. هذا ليس امتياز أو توصية. هذا واجب".
פרסום
===
عرضت الوزيرة لحماية البيئة، تمار زاندبرغ، اليوم (الاثنين) في الناصرة، خطة الوزارة لحماية البيئة الشاملة لتحسين البيئة في المجتمع العربي بميزانية قدرها أكثر من 550 مليون شيكل.
تشمل الخطة عشرة إجراءات مركزية في أربعة مجالات: معالجة النفايات، التأهب لازمة المناخ، انفاذ فعّال وبناء قدرات في السلطات المحلية. وقد وضعت الوزارة هدفًا للخمس السنوات المقبلة وهو الوصول الى معالجة منظمة ل- 100% من النفايات في البلدات العربية وإلى أن يكون حجم اعادة التدوير في المجتمع العربي مشابها لما هو عليه في المجتمع العام.
في أعقاب القرار الحكومي 550، بقيادة وزارة المساواة الاجتماعية ، انطلقت الوزارة لحماية البيئة في عملية تخطيط لبلورة وصياغة خطة بيئية جديدة للمجتمع العربي. وقد تم ذلك في عملية مشاركة واسعة شارك فيها المئات من الشخصيات، الخبراء، موظفي السلطات المحلية، نشطاء المنظمات البيئية والاجتماعية والمواطنين. وقد عُقد في إطار عملية المشاركة والتخطيط، المؤتمر البيئي في الناصرة والذي تمت فيه مناقشات مستفيضة بمشاركة حوالي 200 من رؤساء السلطات، موظفي السلطات، عناقيد السلطات، الوحدات البيئية وشخصيات بارزة في المجتمع المدني والحكومة. بالإضافة إلى ذلك، تم إجراء عمليات مشاورة رقمية واسعة مع الجمهور العام من خلال موقع الوزارة، باللغتين العبرية والعربية.
نقاط الخطة المركزية:
في مجال النفايات: تدعم الحكومة جمع، إعادة تدوير ومعالجة النفايات حسب مساراتها المختلفة بحيث تقلص الفجوات بين المجتمع العربي والمجتمع العام في اسرائيل ووفقا لاستراتيجية النفايات للوزارة. بالاضافة، تدعم الوزارة تأهيل مخاطر النفايات التي تراكمت في البلدات العربية في صالح تطويرها كمساحات مفتوحة لرفاهية الجمهور ودعم مبادرات محلية ومبتكرة في سبيل تقليص كمية النفايات، تحسين الفرز واعادة التدوير في المصدر.
في مجال المناخ: تدعم الوزارة إجراءات للتأهب تحديات المناخ وتقليص انبعاثات الغازات. تساهم الوزارة، في المراحل الأولى، في بلورة خطة عمل في السلطة لمواجهة تحديات تغير المناخ بحيث تضمن استثمار الموارد الموجودة والجديدة في ما تتطلبه احتياجات السلطة المحلية. بالتالي، تدعم الوزارة في تطبيق برامج ومشاريع في مجال التأهب لتغير المناخ.تسعى الوزارة الى بلورة برنامج عمل في 4 من كل 5 سلطات بحلول 2025 وتطبيق غالبية الخطوات التي تم إقرارها في خطة العمل في 50% من السلطات بحلول 2030.
في مجال الانفاذ: تدعم الوزارة إنشاء وحدات إنفاذ وإشراف إقليمية وبالتنسيق بين هيئات الإنفاذ المختلفة في الميدان. ستقوم اتحادات المدن لجودة البيئة أو عناقيد السلطات بقيادة عمليات الإنفاذ والإشراف الإقليمية. ستتمكن كل من السلطات التي لا تنتمي الى نظام إقليمي، إنشاء نظام خاص بها، مستقل من أفراد الشرطة البلدية وتكون مسؤولية الإشراف على السلطة المحلية. سيتم إنشاء "طاولات مستديرة" على النطاق الإقليمي وذلك من أجل تنسيق إجراءات الإنفاذ لكل من الهيئات المختلفة.
في مجال بناء القدرات: ستعمل الوزارة على تمكين السلطات المحلية من خلال انظمة تأهيل وتمكين القيادية بيئية. سوف تقوم الوزارة في بناء شبكة دعم وتواصل مهنية، دعم مستشاري الوزارة. بالاضافة تدعم الوزارة تأهيل شاغلي الوظائف المختلفة في السلطة وتعزيز قيادة جماهيرية محلية بيئية.
أضافت الوزيرة لحماية البيئة تمار زاندبرغ: "تؤثر تغيرات المناخ، التي يواجهها العالم بأسره وايضا في اسرائيل، على المجتمعات المهمشة بشكل أكبر، ومن هنا واجب علينا إجراء التعديلات وضمان أن لا يتخلف أحد عن الركب. اشكر مئات الشخصيات التي شاركت في هذا العمل: رؤساء السلطات المحلية، المدراء، عناقيد السلطات، منظمات المجتمع المدني، موظفي الوزارة في المقر والألوية، العاملين في الوحدات البيئية والمواطنين الذين ساهموا في عملية التخطيط. كلي امال وتفاؤل أننا سنتغلب معًا على جميع التحديات وان تكون هذه الخطة نقطة انطلاق لتغير كبير لنا جميعًا".
